OECD tarafından geliştirilen “ortak raporlama standardı’’ sonucu vergi idaresine ulaşan veriler çerçevesinde mükelleflerden bilgi sorulmaya başlanmıştır.
Değerli Fortune okuyucularım bu yazımda finansal bilgilerin ülkeler arasında otomatik olarak paylaşılmasına ilişkin son gelişmeleri paylaşmak istiyorum. Bir dönem vergi idarelerinin ancak uzun bürokratik süreçlerle ulaşabildiği sınır ötesi finansal veriler, bugün OECD tarafından geliştirilen Ortak Raporlama Standardı (CRS) çerçevesinde düzenli ve sistematik biçimde paylaşılmaktadır. Bu çerçevede bankalar ve diğer finansal kuruluşlar, hesap sahiplerine ilişkin belirli bilgileri kendi vergi idarelerine bildirmekte; bu bilgiler daha sonra karşılıklılık esasına göre ilgili ülkelerin vergi idarelerine aktarılmaktadır. Böylece vergi idareleri, mükelleflerin yurt dışındaki finansal hesaplarına ilişkin verilere her yıl düzenli olarak erişebilmektedirler. Türkiye hali hazırda OECD tarafından oluşturulan Vergi Konularında Karşılıklı İdari Yardımlaşma Sözleşmesi kapsamında 183 ülke ve yargı alanı ile aktif otomatik bilgi değişimi yapmaktadır. Sözleşme uyarınca vergi idareleri aracılığıyla mevduat, yatırım ve saklama hesapları ile belirli sigorta ürünlerine ilişkin veriler raporlanmaktadır. Paylaşılan bilgiler arasında hesap sahibinin kimlik ve vergi numarası, mukim olduğu ülke, hesap bakiyesi ile faiz ve temettü gibi gelir unsurları bulunmaktadır. Gayrimenkul ve taşıt kayıtları ise doğrudan CRS kapsamında değildir.
Bununla birlikte, bu varlıklardan elde edilen kira, satış kazancı veya diğer gelirlerin banka hesaplarına yansıması ve başka veri kaynaklarıyla eşleştirilmesi, bilgi değişimi çerçevesinde vergisel inceleme riski taşımaktadır. Dolayısı ile, mükelleflerin, sadece hesap bakiyelerini değil, yurt dışındaki varlıklardan doğan tüm gelir unsurlarını, beyan yükümlülüğü açısından, birlikte değerlendirmeleri gerekmektedir. OECD tarafından yapılan son değişikliklerle belirli elektronik para ürünleri ve merkez bankası dijital para birimleri CRS kapsamına alınırken, kripto varlık işlemlerinin doğrudan raporlanması amacıyla ayrı bir uluslararası standart olan Kripto Varlık Raporlama Çerçevesi (CARF) geliştirilmiştir. Türkiye, CARF kapsamında ilk bilgi değişimlerini 2028 yılına kadar başlatmayı taahhüt eden ülkeler arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, sistemin Türkiye bakımından uygulanmasına ilişkin iç hukuk ve uluslararası anlaşma süreçlerinin ayrıca tamamlanması gerekmektedir. Konunun önemini artıran husus ise bilgi paylaşımının artık vergi denetim süreçlerine yansımasıdır.
Bilindiği üzere 1 Ekim 2026 tarihi itibarı ile Vergi Denetim Kurulu bünyesinde İstanbul Uluslararası Vergilendirme ve Transfer Fiyatlandırması Sektörel Denetim Daire Başkanlığı kurulmuş bulunmaktadır. Söz konusu idari yapılanmaya paralel olarak eylül ayından itibaren otomatik bilgi değişimi kapsamında elde edilen verilerden hareketle bazı mükelleflere 2021 yılında yurt dışında elde edilen faiz, temettü ve benzeri gelirlerin Türkiye’de beyan edilip edilmediği konusunda bilgilendirme yazıları gönderilmeye başlanmıştır. Ancak her ne kadar söz konusu bilgilendirme yazıları 2021 yılı yurt dışı gelirlerinin beyanı ile ilgili olsa da izleyen yıllar içinde benzer yazıların mükelleflere gönderileceği anlaşılmaktadır. Cezalı tarhiyatlar ile karşılaşılmaması için yurt dışında finansal varlığı veya geliri bulunan kişi ve kurumların söz konusu gelirlerinin beyanı ile ilgili olarak mali danışmanlarına başvurmalarını tavsiye ederim.